Koło PTTK Ziemia Janowska w Janowie Lubelskim
                                                      Oddział PTTK w Zamościu

 

Przerwa Wakacyjna do września.

 

22 lipca 2021r.  Spontaniczna wyprawa rowerowa

Sprawozdanie [TUTAJ]

 

7 kwiecień 2021r.  Światowy Dzień Wody w Janowie Lubelskim – marzec 2021 r. Indywidualnie przy Źródlisku i nad Białką oraz spotkanie ograniczone.
 

 Celem strategicznym
Programu Ochrony Środowiska
jest zrównoważony rozwój
Powiatu Janowskiego
przy zachowaniu walorów
środowiska naturalnego.
(Program Ochrony Środowiska
Powiatu Janowskiego na lata 2017 – 20
z perspektywą do 2024 r. - dostępny w Internecie)

 Pomimo kolejnych obostrzeń stanu korona wirusa członkowie Koła Terenowego PTTK „Ziemia Janowska” i pracownicy Biblioteki Pedagogicznej w Janowie Lubelskim przeprowadzili działania z okazji Światowego Dnia Wody w Janowie Lubelskim – 2021 r. a dotyczyły one czystości wody ozdób naszego miasta: rzeki Białej (Białki) i Źródliska.
Trzeba podkreślić, że była to kontynuacja działań z 2012 r. (III Konferencja Ekologia i Ochrona Środowiska na Ziemi Janowskiej) oraz działań z 2019 r. i 2020 r.
Wobec stwierdzonej w 2020 r. mętnej wody Białki i zalegających tam odpadów postanowiono znaleźć przyczynę tego stanu rzeczy. Postanowiono też uzyskać wskazówki do poprawy tego środowiska wodnego. W podjętych działaniach otrzymano niektóre wyniki badań czystości rzeki Białej (Białki), poszukiwano diagnoz, ekspertyz, raportów, planów i programów ochrony środowiska, strategii rozwoju. Poszukiwano też możliwości własnych oględzin wody przy pomocy mikroskopu (metoda zapożyczona z Parku Narodowego Gór Stołowych), co tym razem się nie powiodło z braku takiego sprzętu w Janowie i okolicach.
Pierwotne zamiary grupowego wyjścia do Źródliska i nad Białkę oraz pogadanek a nawet dyskusji zdalnej zweryfikowały kolejne obostrzenia stanu korona wirusa. Wobec tego dolinę Białki (Białka i Źródlisko) odwiedzano indywidualnie a wrażenia omawiano na spotkaniach KT PTTK ZJ. Zwrócono uwagę na mętność ciemną Białki w okresie wezbrania wiosennego (roztopy). Po letnich deszczach nawalnych była mętność ciemna ale i żółtawa (less). Wezbrania skutkowały naniesionymi z górnego odcinka rzeki odpadami (butelki, puszki) w nurcie rzeki i w jej korycie. Odpady zalegały też w otoczeniu, okresowo sprzątane przez pracowników Gminnych. W rzece nie zauważono jakichkolwiek ryb a w okolicy tylko nieliczne pary kaczek (ciekawe czym się żywią?).
W działaniu edukacyjnym, w Zespole Szkolno – Przedszkolnym w Janowie Lubelskim przeprowadzono konkurs plastyczny o wodach dla dzieci podhasłem „Bądź ekologiczny – szanuj wodę”. Sponsorzy, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Rzeszowie, Janowski Klub Rotary ufundowali nagrody książkowe o gospodarce i środowisku wodnym oraz upominki. Powiatowa Stacja Sanitarno – Epidemiologiczna w Janowie Lubelskim przygotowała film o postępowaniu i technologii badania wody dla celów komunalnych i technologicznych.
W celu podsumowania całości, we współpracy z PGW WP RZGW w Rzeszowie w dniu 26.03.2021 r. zorganizowano ograniczone spotkanie w Bibliotece Pedagogicznej . Tam specjaliści z PGW Wody Polskie – Pan Krzysztof Gwizdak i Pani Ewa Smolińska przedstawili prezentację o stanie gospodarki wodnej w skali globalnej, regionalnej i lokalnej. Prelegenci zwrócili uwagę, że rzeka Biała (Białka) według oceny Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Lublinie w jej górnym odcinku (Gmina Godziszów) nie ma dobrych wyników czystości. Wymaga to szczególnej uwagi w postaci kontroli i monitoringu czystości wody oraz starań o inwestycje poprawy gospodarki wodno – ściekowej.
W dyskusji wyjaśniano zawiłości pomiędzy wieloma instytucjami zajmującymi się czystością wód. Przytoczono dane Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego w Lublinie (Vademecum Samorządowca), że dostępność ludności do sieci kanalizacyjnej w 2019 r. w Powiecie Janowskim wynosiła tylko 30,7 % a w Gminie Janów Lubelski 78,7 %. Ulokowało to Gminę Janów Lubelski na 20 miejscu w Województwie Lubelskim (na 213 gmin). Gmina Modliborzyce zajmowała 131 miejsce, Gmina Potok Wielki – 188 miejsce a pozostałe gminy z 0,0% dostępem na równorzędnych miejscach: 193. Władze wojewódzkie (z uwagi na ostatnie miejsce w kraju w dostępności sieci kanalizacji) podejmują intensywne działania naprawcze. Przykładem są dotacje dla samorządów na takie inwestycje (w tym dla Potoka Wielkiego) w marcu br. Rozmawiano, że ten stan jest następstwem dawnych rozwiązań, gdzie w budownictwie rozproszonym (głównie wiejskim) realizowano wielokilometrowe tanie sieci wodociągowe a wobec wysokich kosztów budowy sieci kanalizacyjnej i oczyszczalni - ścieki gromadzono w tymczasowych zbiornikach bezodpływowych (szambach). Nowym i problematycznym rozwiązaniem w tym zakresie były i są oczyszczalnie przydomowe.
Szukano sposobu zainteresowania czystą wodą rolników, przedsiębiorców i mieszkańców, w tym poprzez oczekiwaną odpowiedź na pytanie: dlaczego tak łatwo zlikwidowano Spółki Wodne a teraz nie mogą się odrodzić pomimo apeli i zachęt ekonomicznych dla rozproszonego rolnictwa?
Wyrażono zgodność, że tereny nad Białką mogą być udostępnione dla turystyki i rekreacji w postaci ścieżki rowerowej oraz chodnika z Zaolszynia do Centrum.
Nasi goście z uznaniem wypowiedzieli się o wysokiej dostępności do sieci kanalizacyjnej w Janowie i o efektywności naszej Oczyszczalni Ścieków. Byli pozytywnie zbudowani wzorcowym przeznaczeniem czystej wody ze Źródliska na potrzeby Zalewu Janowskiego, gdzie już dawno ulokowano rozwojową branżę turystyki i rekreacji a w przyszłości może będzie to również branża sportu i ochrony zdrowia.
Obiecali dalszą współpracę w zakresie poprawy czystości wód, również z propozycją rozwinięcia działań edukacyjnych.
Antoni Sydor – Przewodnik Turystyczny, Sekretarz KT PTTK „Ziemia Janowska”

 

 

 

31 marca 2021r.  Spotkanie i pogadanka środowa.

W przedświątecznej atmosferze Wielkiej Środy składano sobie życzenia „zdrowych i bezpiecznych” Świąt Wielkanocy. Wspominano obyczaje ludowe związane z tymi świętami. Kol. Sekretarz posłużył się też zapisami cytowanej już książki Anny Zadrożyńskiej , Świętowania Polskie – przewodnik po tradycji, Warszawa 2002 r., oraz książki „Na Spiszu” Michała Balary, Warszawa 1986 r.
Kol. Sekretarz omówił całość działań i zakończenie obchodów „Światowego Dnia Wody w Janowie Lubelskim – 2021 r.” Było to kolejne (po 2019 r. i 2020 r.) działanie naszego KT we współpracy z Biblioteką Pedagogiczną w Janowie Lubelskim. W celu podsumowania całości, we współpracy z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Rzeszowie w dniu 26.03.2021 r. zorganizowano ograniczone spotkanie w Bibliotece Pedagogicznej. Z naszego KT uczestniczyli: kol. Prezes i Kol. Sekretarz. Dla realizacji celu strategicznego Programu Ochrony Środowiska Powiatu Janowskiego jakim jest „zrównoważony rozwój Powiatu Janowskiego przy zachowaniu walorów środowiska naturalnego” – organizatorzy obiecali sobie dalszą współpracę w zakresie poprawy czystości wód naszej ozdoby – rzeki Białki.
W dyskusji na dzisiejszym spotkaniu kol. Ryszard opowiedział o dyrektywie UE (informacja medialna) w sprawie zakazu budowy i posiadania zbiorników bezodpływowych na ścieki (szamb). Ponadto wymieniono informacje, że teraz takie zbiorniki powinny mieć atest i podlegają ewidencji a firmy zajmujące się wywozem składają kwartalne sprawozdania. Na terenie cennych przyrodniczo obszarach (wzdłuż cieków wodnych, jezior i w pobliżu ujęć wodnych) jest zakaz budowy takich zbiorników i oczyszczalni przydomowych. Warto dodać, że według „Programu Ochrony Środowiska Powiatu Janowskiego na lata 2017 – 20 z perspektywą do 2024 r.” takich zbiorników w Powiecie Janowskim jest (2015 r.) 5 399 szt. a oczyszczalni przydomowych 958 szt.
Kol. Elżbieta (sympatyk KT), Redaktor Wieści Gminnych – Modliborzyce, opowiedziała o nowym wydaniu tej ciekawej gazety, często nawiązującej do historii Ziemi Janowskiej i lokalnej tradycji.
Rozmawiano o wiosennym wyruszeniu na małe wyjazdy rowerowe. Wobec obostrzeń stanu korona wirusa nie planuje się teraz grupowych rajdów, ale mogą być wyjazdy indywidualne. Zachęcano do poznawania najbliższej okolicy, zabytków i pomników przyrody. Zalecano jazdę po odcinkach nieznanego dla wielu Wieńca Janowskiego - trasy naszego KT wokół Janowa Lubelskiego. Opis znajduje się na stronie internetowej KT.

scan. Antoni Sydor:
1/ okładka książki „Na Spiszu” Michała Balary, Warszawa 1986 r.
2/ strona tytułowa Mapy Edukacyjnej „Rejs po Polsce” PGW Wody Polskie, Warszawa 2020 r.
3/ nalepki promocyjne PGW Wody Polskie, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Rzeszowie
                                 
Na kolejne zebrania zaprasza -
Sekretarz KT PTTK ZJ
Antoni Sydor

 

 

10 marca 2021r.  Spotkanie i pogadanka środowa.

Spotkanie przebiegało w miłej atmosferze minionego 2 dni temu Dnia Kobiet i obchodzonego właśnie Dnia Mężczyzny. Była więc znakomita kompilacja bukietu róż, smacznych ciasteczek i cukierków, aromatycznej kawy i herbaty – wszystko wzmocnione wzajemnymi uśmiechami i uprzejmościami.
W gronie narciarzy rozmawiano o marcowych urokach zimy na przedwiośniu oraz wczorajszych jazdach na nielicznych już połaciach śniegu - przy Wiacie Nadleśnictwa Janów Lubelski i w Majdanie Modliborskim.
Wobec kończącego się sezonu narciarskiego starano się zorganizować wyjazd na lodowisko sztuczne i do Muzeum (Zamość lub Biłgoraj). Teraz w Muzeum Zamojskim jest wystawa 200 – lecia sprzedaży miasta przez Ordynację do Rządu Królestwa Polskiego z przeznaczeniem na Twierdzę a w Muzeum Biłgorajskim wystawa Historia Powiatu Biłgorajskiego. Starania będą kontynuowane.
Sekretarz KT, kol. Antoni Sydor w wygłosił krótką pogadankę „160. Rocznica Powstania Styczniowego. Wspomnienie patriotycznych wystąpień w 1861 r. w Janowie Ordynackim i refleksja - luty 2021 r.” opartą o własne opracowanie opublikowane na stronie internetowej UM w Janowie Lubelskim. 160. lat temu kulminacją wystąpień było zainscenizowane nabożeństwo żałobne w dniu 13 marca 1861 r. - odprawione za poległych w demonstracji w Warszawie w dniu 27 lutego 1861 r. Prelegent przedstawił też własne opracowania opublikowane w150. Rocznicę Powstania Styczniowego. Wspomniał o ówczesnym Komitecie Organizacyjnym, wystawach i prelekcjach Muzealnych, wydawnictwach, poszukiwaniach lokalnych bohaterów, odnowionych miejscach pamięci, rajdach do miejsc walki. Wtedy współorganizatorem rajdu do Batorza było nasze KT. W końcowej dyskusji zastanawiano się jakie działania i wydarzenia będą teraz, w 160. Rocznicę Powstania?
Foto: Anna Żuraw – Łopata
Scan. Antoni Sydor, okładka książki Haliny Matławskiej „Lasy – nasze fortece”, Zwierzyniec 1993 r. Ta książka o Powstaniu Styczniowym na południowej Lubelszczyźnie zawiera opis patriotycznych wystąpień w 1861 r. w Janowie Ordynackim, w tym nabożeństwa żałobnego w kościele Dominikańskim.

Na kolejne zebrania zaprasza -
Sekretarz KT PTTK ZJ
Antoni Sydor             

 

 

 

24 Luty 2021r.  Spotkanie i pogadanka w Bibliotece.

Tym razem na wstępie omówiono wszystkie bieżące tematy, w tym: jazdę na nartach biegowych po wiosennym firnie i w temperaturach ok. 15 – 20 oC (z KAR Rekreo – Styl JL), potrzebę starań o dotację na koszty wyjazdów turystycznych (koszt paliwa), zbierania grupy chętnych na wycieczki rowerowe.
Sekretarz KT, kol. Antoni Sydor w pogadance podsumował kilkukrotne rozmowy o ubiorach Ziemi Janowskiej. Otóż najczęściej kultywuje się tradycję stroju ludowego, pomijając ubiory robocze, codzienne i okazjonalne (np.: zaślubiny, pogrzeb). Mało mówi się o ubiorach innych stanów dawnej Polski: szlachty – ziemian, mieszczan - rzemieślników, duchownych. Pomija się ubiory innych nacji licznie zamieszkujących rozległe tereny Rzeczpospolitej.
W czasie pogadanki prelegent korzystał z opracowań i relacji:
1/ Anna Zadrożyńska, Świętowania Polskie – przewodnik po tradycji, Warszawa 2002 r.
2/ Moda naszych przodków z Zamojszczyzny. Strój ludowy regionu zamojskiego. Opracowanie (Internet) Muzeum Zamojskie w Zamościu, 2021 r.
3/ Zenon Baranowski, Materiały dotyczące stroju Kraśnicko – Janowskiego, cz. 1 Janowskie Korzenie Nr 1-2003 r. oraz cz. 2 Janowskie Korzenie Nr 4-2005 r.
4/ Audycje Radio Lublin – Etnosfera – luty 2021 r., relacje z: Muzeum Regionalnego w Janowie Lubelskim, Muzeum Regionalnego w Biłgoraju, UMCS w Lublinie.
Słuchając opowieści uczestnicy wykonali ćwiczenie: na kartkach zapisali znane i zapamiętane nazwy elementów dawnych ubiorów: nakrycia głowy, ubiór górny (np.: sukmana), ubiór dolny (np.: spodnie), obuwie.
Nad ubiorem Ziemi Janowskiej warto pracować, by uchronić od zapomnienia te istotne elementy kultury i tożsamości narodowej. Czy znajdą się chętni?
W gronie zainteresowanych omówiono jeszcze sprawy organizacyjne planowanego spotkania z okazji Światowego Dnia Wody w Janowie Lubelskim – 2021 r.

Zał.: scan ryc. z: Muzeum Zamojskie w Zamościu, Strój Biłgorajski (Biłgorajsko – Tarnogrodzki) – kobiecy i męski; scan okładki książki.

Na kolejne zebrania zaprasza -
Sekretarz KT PTTK ZJ
Antoni Sydor

 

17 Luty 2021r.  Spotkanie i pogadanka w Bibliotece.

Głównym tematem spotkania w Bibliotece była pogadanka z okazji 190. rocznicy Powstania Listopadowego 1830 – 1831 r. - jaką wygłosił Sekretarz KT, kol. Antoni Sydor. Swe opowieści kol. Sekretarz oparł na własnych opracowaniach: „190. rocznica Powstania Listopadowego 1830 – 1831 r. Wspomnienie o Powstaniu w Królestwie Polskim, w Województwie Lubelskim, w Twierdzy Zamość i w Obwodzie Zamojskim – 2021 r.” oraz „190. rocznica Powstania Listopadowego 1830 -1831 r. Wspomnienie o majorze Dominiku Bulewskim - Kawalerze Orderu Virtuti Militari - 2021 r.”.
Warto podkreślić, że nasz Janów, ówcześnie nazywany Ordynackim – był wtedy siedzibą władz Obwodu Zamojskiego. Natomiast mjr. Bulewski dowodząc oddziałem 400 żołnierzy z Twierdzy Zamojskiej, w dniu 26 lutego 1831 r. wyzwolił nasz Janów w tej wojnie Polsko – Rosyjskiej.
Odpowiedni nastrój uczestników budowały pieśni z okresu Powstania: Warszawianka 1830 r. i Mazur wojenny 1830 – 1831 r.
Szkoda, że z uwagi na remont w Domu Nauczyciela niemożliwe było skorzystanie z ekranu do prezentacji mapy Królestwa Polskiego otrzymanej od dr Jacka Feduszki z Muzeum Zamojskiego oraz zeskanowanych rycin z książki „Dzieje Powstania Listopadowego 1830 – 1831”, Augusta Sokołowskiego, Kraków – 1907 r., nakł. Franciszka Bondego, Wiedeń.
Rozmawiano o:
1/ upamiętnieniu Powstania Listopadowego w Janowie Lubelskim,
2/ jazdach na nartach biegowych – są to działania KAR „Rekreo – Styl” JL, ale przy dobrych warunkach śniegowych potrzebne są trasy turystki narciarskiej i sprzęt,
3/ przygotowaniach do 3 – go działania z okazji Światowego Dnia Wody – już w marcu 2021 r.
Zebranie odbyło się zgodnie z wymogami bezpieczeństwa sanitarnego stanu korona wirusa.
Zał.: scan ryc. „ułan” z w/w książki „Dzieje Powstania Listopadowego 1830 – 1831”.

Na kolejne zebrania zaprasza -
Sekretarz KT PTTK ZJ
Antoni Sydor

 

27 stycznia 2021r.  Spotkanie w Bibliotece.

W środowe (27.01.2021 r.) śnieżne przedpołudnie w Bibliotece Pedagogicznej w Janowie Lubelskim odbyło się spotkanie członków naszego KT PTTK ZJ.
Z uwagi na obfite (ok. 40 cm) opady śniegu i mróz (ok.- 5 o C) na początku dominowała tematyka jazdy na nartach biegowych i kuligu konnego.
Następnie Kol. Prezes omówił tematykę składek członkowskich.
Rozmawiano o Planie Działania na 2021 r. i propozycji wyjazdów.
W ramach szkolenia wewnętrznego przeprowadzono zgadywankę o zabytkach Zamościa – wg materiału ze strony internetowej Muzeum Zamojskiego (foto - załącznik). Tu lektorem był Kol. Sekretarz a sędzią Kol. Prezes. Odpowiadali zebrani Członkowie naszego Koła. Wszystkie odpowiedzi były trafne. Wszyscy byli zadowoleni ze zdobytej / poszerzonej wiedzy o Stolicy Ordynacji Zamojskiej – do której należał też nasz Janów Lubelski (dawniej Ordynacki).
Zebranie odbyło się zgodnie z wymogami bezpieczeństwa sanitarnego stanu korona wirusa.
Na kolejne zebrania zaprasza -
Sekretarz KT PTTK ZJ  Antoni Sydor

 

 

14 stycznia 2021r.  Spotkanie, spotkanie i po spotkaniu

Na wczorajszym spotkaniu w wąskim granie omawialiśmy sprawy związane z działalnością, opisałem nowy system organizowanych wycieczek oraz miało premierę

 wydawnictwo wewnętrzne. Wstępnie planowane na kwartalnik.

 

12 stycznia 2021r.  Zapraszamy na spotkanie

Zapraszamy na spotkanie , jutro, w środę o godzinie 11 w Bibliotece Pedagogicznej (lub gdzy będzie więcej osób ) w naszej siedzibie (po sąsiedzku biblioteki)